หน้าเว็บ

วันศุกร์ที่ 3 กันยายน พ.ศ. 2553

ขันธ์ 5

ความหมายของขันธ์ ๕ 
   ขันธ์ ๕ หรือส่วนประกอบ ๕ อย่างของชีวิตคืออะไร ขันธ์ แปลว่า กอง,หมวด,หมู่,กลุ่ม คำว่า "ขันธ์ ๕" จึงหมายถึง ส่วนประกอบของชีวิต ๕ อย่าง ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

องค์ประกอบของขันธ์ ๕
๑. รูป หมายถึง ส่วนประกอบของชีวิตที่เป็นสสารหรือธาตุ เช่น ส่วนที่เป็น ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ โลหิต
น้ำเหลือง เป็นต้น ส่วนประกอบของรูปขันธ์นี้แยกออกได้ ๒ อย่าง คือ
   ๑.๑ มหาภูตรูป หมายถึง รูปใหญ่ คือร่างกาย ได้แก่ ส่วนประกอบที่มองเห็นได้ รา่งกายปรุงแต่งด้วยสสารหรือธาตุ ๔ ชนิด คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ
   ๑.๒ อุปาทายรูป หมายถึง รูปเล็ก หรือรูปอาศัยรูปใหญ่ รูปเล็ก เช่น รูปบุรุษ รูปสตรี หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งว่า คือสิ่งที่เกิดขึ้นจากร่างกาย เช่น เสียง กลิ่น รส เป็นต้น
๒. เวทนา หมายถึง ความรู้สึกต่างๆ แบ่งออกได้ ๓ ประเภท คือ รูสึกดีใจ รู้สึกเสียใจ และรู้สึกเฉยๆ หรือ รู้สึกเป็นกลางๆ ไม่สุขไม่ทุกข์ แต่ถ้าแบ่งความรู้สึกไปตามทางที่เกิดก็มี ๖ คือ ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ
๓. สัญญา หมายถึง ส่วนประกอบที่เป็นความจำได้หมายรู้ คือ กำหนดรู้อาการเครื่องหมายลักษณะต่างๆอันเป็นเหตุให้จำอารมณ์นั้นๆได้ สัญญาแบ่งเป็น ๖ ตามทางการรับรู้ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ นั่นคือ เมื่อตาเห็นรูปคน จำได้ว่าเป็นคน และจำได้ต่อไปว่า คนๆนี้ ชื่อนี้ นามสกุลนี้ ประกอบอาชีพนี้ เป็นต้น
๔. สังขาร หมายถึง ส่วนประกอบของชีวิตที่เป็นคุณสมบัติของจิตที่ปรุงแต่งจิตให้ดีหรือชั่ว หรือเป็นกลางๆโดยมีเจตนาเป็นตัวนำ หรือหมายถึง  อารมณ์ที่เกิดขึ้นกับจิตแล้วปรุงแต่งจิตให้คิด ซึ่งถือว่าเป็นการทำงานของจิตนั่นเอง คุณสมบัติที่ปรุงแต่งจิตให้คิดนั้น ปรุงแต่งให้คิดได้ ๓ ทาง คือ คิดในทางดี คิดในทางไม่ดี และคิดเป็นกลางๆ  สังขารในขันธ์ ๕ นี้ หมายถึง การคิด การปรุงแต่งจิตให้คิด
๕. วิญญาณ หมายถึง ส่วนประกอบของชีวิตที่เป็นส่วนรู้แจ้งอารมณ์ หรือการที่จิตรับรู้อารมณ์ต่างๆที่ผ่านเข้ามาทางประสาทสัมผัสทั้ง ๕ และทางใจ คือ การเห็น การได้ยิน การรู้รส การรู้สัมผัสทางกาย และการรู้อารมณ์ทางใจ

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น